İşveren Sorumluluk Sigortası: İş Kazasında İşvereni Ne Korur?

İşveren Sorumluluk Sigortası Nedir?

İşveren sorumluluk sigortası, işyerinde meydana gelebilecek iş kazaları sonucunda işverene düşen hukuki sorumluluk nedeniyle ortaya çıkan tazminat yükünü, poliçede yazılı tutarlara kadar üstlenen bir sorumluluk sigortasıdır.

İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları teminatı iki ayak üzerine kurar. Birincisi, işverene bir hizmet akdiyle bağlı işçiler ya da hak sahipleri tarafından işverenden talep edilecek tazminatlar. İkincisi, sosyal güvenlik kurumu tarafından işverene karşı iş kazalarından dolayı açılacak rücu davaları sonunda ödenecek tazminatlar. Metin, kurumun eski adıyla yazılmış olsa da bugünkü karşılığı Sosyal Güvenlik Kurumu'dur.

Üçüncü kişilere verilen zararları karşılayan poliçelerle karıştırmayın: burada korunan menfaat, işverenin kendi çalışanına karşı doğan sorumluluğudur.

Neyi Karşılar: Kurumun Ödediğinin Üstü ve Dışı

Bir iş kazasında sosyal güvenlik sistemi devreye girer; geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve hak sahiplerine bağlanan gelirler bu kapsamdadır. Ancak bu yardımlar zararın tamamını karşılamayabilir.

Genel şartlar tam da bu boşluğu tarif eder: poliçe, kurumun sağladığı yardımların üstündeki ve dışındaki tazminat taleplerini temin eder. Yani çalışanın ya da hak sahiplerinin açtığı maddi tazminat davasında hükmedilen ve sosyal güvenlik ödemelerini aşan kısım, poliçe limitine kadar sigortacı tarafından karşılanır.

Poliçenin çoğu işveren tarafından bilinmeyen bir yönü daha var: sigortacı, bu sigortayla ilgili bir dava açılması hâlinde hükmolunan mahkeme masrafları ile avukatlık ücretlerini de ödemekle yükümlüdür. Hükmolunan tazminat sigorta bedelini aşarsa sigortacı bu masraflara sigorta bedeli nispetinde katılır. İş kazası dosyaları uzun sürdüğü için bu kalem, tazminatın kendisi kadar önemli olabilir.

Rücu Davası Neden Bu Poliçenin Kalbidir?

İş kazası sonrasında işvereni asıl zorlayan tablo çoğu zaman şudur: kurum, sigortalıya veya hak sahiplerine yaptığı ödemeleri, kazanın oluşumundaki sorumluluğu ölçüsünde işverenden geri ister. Sosyal güvenlik sisteminin işleyişine ve başvuru kanallarına Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kurumsal sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sigortacılıkta bu geri dönüş mekanizmasının genel adı rücudur; kavramın araç poliçelerindeki karşılığını rücu ve sovtaj yazımızda ele aldık. Bu talep, işletmenin nakit akışını tek kalemde bozabilecek büyüklüğe ulaşabilir. İşveren sorumluluk poliçesi, tam olarak bu davalar sonunda ödenecek tazminatları poliçe limitine kadar üstlenmek üzere tasarlanmıştır.

Poliçe, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin alternatifi değildir. Mevzuata aykırılık hem sorumluluğu ağırlaştırır hem de kasıt ve benzeri hâllerde teminatı tartışmaya açar. Yükümlülüklerin çerçevesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın iş sağlığı ve güvenliği kaynaklarına bakın.

Ek Sözleşme Gerektiren Dört Kritik Başlık

Genel şartlar, "aksine sözleşme yoksa teminat dışında kalan hâller" başlığı altında dört önemli grup sayar. Bunlar yasak değil, ayrıca satın alınması gereken teminatlardır ve poliçelerin en sık eksik kalan tarafıdır.

Dördüncü satıra ek olarak manevi tazminat talepleri de aksine sözleşme yoksa teminat dışındadır. İş kazası dosyalarında manevi tazminat kalemi genellikle küçümsenmeyecek bir büyüklüğe ulaştığı için, bu maddenin poliçeye eklenip eklenmediği pratikte teminatın gerçek genişliğini belirler.

Bu beş başlığı içermeyen bir poliçeyle içeren bir poliçe arasındaki prim farkına bakıp ucuz olanı seçmek, aslında iki farklı ürünü karşılaştırmaktır. Yurt dışına personel gönderiyorsanız, çalışanın kendi sağlık riskleri için ayrıca seyahat sağlık sigortası gerekeceğini de hesaba katın.

Hiçbir Şekilde Karşılanmayan Hâller

Ek sözleşmeyle bile satın alınamayan hâller ayrı bir maddede düzenlenir:

• Kasten işlenen veya bilerek sebebiyet verilen olaylar sonucu doğacak zarar ve ziyan talepleri
• Bir sözleşmenin ifasına ya da özel bir anlaşmaya dayanıp sigortalının kanuni sorumluluk ölçüsünü aşan talepler
• Harp ve harp niteliğindeki olaylar, iç savaş, ihtilal, isyan ve ayaklanma kaynaklı zararlar
• Nükleer yakıt ve radyoaktivite kaynaklı zararlar
• Terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj sonucu meydana gelen zararlar

İkinci madde uygulamada sık gözden kaçar. Toplu iş sözleşmesiyle ya da bireysel bir taahhütle, kanunun öngördüğünden daha geniş bir tazminat sorumluluğu üstlendiyseniz, bu fazla kısım sigorta teminatının dışında kalır.

İş Kazası Olduğunda Poliçe Nasıl Devreye Girer?

Poliçenin varlığı tek başına yetmez; süreci doğru işletmek gerekir. İş kazası sonrası izlenecek sıra şudur:

1. 1Yasal bildirimleri yapın. Kazanın ilgili kurumlara süresinde bildirilmesi, sigorta sürecinden bağımsız bir yükümlülüktür.
2. 2Sigortacıya haber verin. Sorumluluğunuzu gerektirecek bir olayın ya da açılan bir davanın şirkete bildirilmesi, gecikmeden yapılması gereken bir adımdır.
3. 3Olay yerini ve koşulları belgeleyin. Fotoğraf, vardiya çizelgesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım tutanakları dosyanın omurgasını oluşturur.
4. 4Tanık ifadelerini kayda geçirin. Yıllar sonra görülen davalarda hafızaya değil belgeye dayanılır.
5. 5Savunmayı sigortacıyla birlikte kurun. Poliçe mahkeme masrafları ve avukatlık ücretlerini de kapsadığı için, süreci şirketten bağımsız yürütmek genellikle aleyhinize sonuç verir.

Beyan yükümlülüğü de bu üründe belirleyicidir. Genel şartlar, sigortacının poliçeyi sigorta ettirenin teklifnamedeki beyanına dayanarak kabul ettiğini düzenler. Çalışan sayısı, faaliyet konusu ve çalışma koşulları yıl içinde değiştiyse, bunu yenilemeyi beklemeden bildirmek gerekir. Aksi hâlde tazminat aşamasında alınan primle alınması gereken prim arasındaki orana göre indirim yapılması gündeme gelebilir.

Bir başka ayrıntı: bu poliçede de sözleşme, aksi kararlaştırılmadıkça başlangıç günü saat 12.00'de başlar ve bitiş günü saat 12.00'de sona erer. Yenilemede saat farkından doğan yarım günlük boşluklar, tam da vardiya değişimlerine denk gelebildiği için önemsiz değildir.

Mesleki Sorumluluk ve İşyeri Poliçesinden Farkı

Üç ürün de "sorumluluk" kelimesini taşır ama farklı riskleri kapsar.

İşveren sorumluluk sigortası çalışana karşı doğan sorumluluğu, mesleki sorumluluk sigortası mesleki hizmetin kusurlu ifasından doğan sorumluluğu, işyeri poliçesindeki üçüncü şahıs mali mesuliyet teminatı ise işletmenin faaliyetinden zarar gören dışarıdaki kişilere karşı sorumluluğu karşılar.

Bir kafede meydana gelen kazayı düşünün: kayan zeminde düşen bir müşterinin talebi üçüncü şahıs teminatının, aynı zeminde düşen bir garsonun talebi ise işveren sorumluluk poliçesinin konusudur. İkisini tek bir poliçenin karşıladığını varsaymak yaygın bir hatadır. Ürünlerin sınırlarını mesleki sorumluluk sigortası ve işyeri sigortası nedir yazılarımızda ayrı ayrı ele aldık.

Limit Nasıl Belirlenir?

Poliçede genellikle iki limit görürsünüz: kişi başına ve kaza başına. Doğru limiti seçmek, sektör ortalamasına bakmakla değil kendi tablonuza bakmakla mümkün olur.

1. 1Çalışan sayınızı ve vardiya düzeninizi çıkarın. Aynı anda aynı alanda kaç kişi bulunuyor?
2. 2En kötü senaryoyu tanımlayın. Tek bir olayda kaç çalışan etkilenebilir?
3. 3Ücret düzeyinizi hesaba katın. Tazminat hesapları kazanç üzerinden kurulur.
4. 4Alt işveren ilişkinizi netleştirin. Sahada çalışan herkesin hangi poliçe kapsamında olduğunu yazılı olarak belirleyin.
5. 5Sözleşme şartlarınıza bakın. Kamu alımı ve tedarik sözleşmeleri belirli bir limitin altını kabul etmeyebilir.

Araç filosu olan işletmelerde tablo bir kat daha genişler: sürücü çalışanlarınız için işveren sorumluluğu ile araçlara ilişkin teminatlar birlikte kurgulanmalıdır. Filo tarafının nasıl kurulduğunu filo sigortası nedir yazımızda anlattık.

Poliçeyi Teklif Toplayarak Kurun

Sorumluluk poliçelerinde iki teklif arasındaki fark, çoğu zaman fiyattan değil ek sözleşmeyle alınan teminatlardan doğar. Bu yüzden karşılaştırmayı prim üzerinden değil, teminat listesi üzerinden yapmak gerekir. Kurumsal bir alımda süreci nasıl kurgulayacağınızı kurumsal sigorta teklifi yazımızda, teklif toplamanın genel çerçevesini ise sigorta teklifi nasıl alınır rehberimizde bulabilirsiniz.

tamamdır.com'da işletmenizin talebini teklife açtığınızda doğrulanmış acenteler tekliflerini canlı ekranda verir; teminat listelerini yan yana koyup gerçekten aynı korumayı karşılaştırdığınızdan emin olursunuz. Kimliğiniz süreç boyunca gizli kalır ve telefonunuz teklif kabul edilene kadar hiçbir firmaya iletilmez; başlamak için ücretsiz hesap oluşturmanız yeterli.